Yeditepe Üniversitesi Psikoloji Kısmı Dr. Öğr. Üyesi Billur Örnek, düzmece bir “mükemmel kendilik algısı”nın çocuğu, genci güçlü kılmaktan çok ruhsal bozukluklara açık ve kırılgan hale getirdiğini bildirdi.
Üniversiteden yapılan açıklamaya nazaran “Kendilik Algısı”, kişinin kendisini nasıl gördüğünü, algıladığını yahut tanımladığını anlatan bir olgu olarak psikoloji literatüründe yerini aldı.
Tamamen sübjektif olan bu durum, kişinin tabiatı ve özelliklerinin yanı sıra tecrübeleri, akranlar ve yetişkinlerle olan etkileşimleri, etrafındakilerin bireye karşı olan davranışları ve tabirleriyle şekilleniyor.
Dolayısıyla bir kişinin kendisiyle ilgili algısı, etrafında onu gözlemleyen öteki şahısların algısından çok farklı bir noktada olabiliyor. Uzmanlar ise ebeveynlerin çocuklarında olumlu kendilik algısı oluşturmaya çalışırken psikolojilerini bozabilecekleri ihtarında bulunuyor.
Açıklamada görüşlerine yer verilen Örnek, kendilik algısına ait bilgi verdi.
Örnek, kendilik algısının, kişinin başkalarıyla olan etkileşiminde, kendisi ile olan münasebetinde, hayatta seçtiği yollar ve verdiği kararlarda büyük ölçüde tesirli olduğunu vurgulayarak, “Kendisini toplumsal olarak sevilir ve kabul edilir gören kişi daha rahat ve doğal bağlantı kurar. Tersine kabul edileceğinden emin olmayan bir kişi ise etkileşimden kaçınır ve sonuçta toplumsal maharetleri gereğince gelişmeyebilir” tabirlerini kullandı.
Örnek, kişinin kendisini nasıl algıladığının, yetişme şartlarında ebeveynlerinin, değerli öteki yetişkinlerin ve akranların reaksiyonlarıyla çok irtibatlı olduğuna dikkati çekerek, üst seviyede başarılı bir mesleği olan şahıslarda, çocuklukta ebeveynlerin mükemmeliyetçiliği ile karşılaştığı için kendisini hiçbir vakit kâfi ve başarılı hissedemediğini gözlemleyebildiklerini belirtti.
Bu durumun ebeveynlerin yansıları nedeniyle kendilik algısı grafiğinin aksiye gerçek düşüşe geçmesi olarak düşünülebileceğini söz eden Örnek, “Kişi kendisini ortaya koyduğundan daha yetersiz, düşük standartlarda algılamaktadır. Terapide kişinin kendisini oburunun gözünden görerek edindiği algısını, ortaya koyduğu gerçeklere tekrar bakarak değiştirmesine odaklanırız.” bilgisini verdi.
Örnek, vakit zaman bu durumun aksinin olduğunu aktararak, şunları kaydetti:
“Örneğin kişi, kendisini oburlarının tabi olduğu kuralların üstünde, şişmiş bir kendilik algısıyla tanımlıyor olabilir. Bu bazen çocukluğundan itibaren şahsa ayrıcalıklı davranılması nedeniyle, bazen de tam aksine yetersiz olduğu çok fazla tabir edilmiş bireylerin kendini müdafaa kalkanı olarak görülebiliyor. Her iki durumda da terapide kendilik algısını gerçekliğe yakın noktaya çekmeyi amaçlıyoruz. Yani şişmiş kendiliği de sönmüş kendiliği de olabildiğince objektif bir yere getirerek kişinin kendisini buradan görebilmesini amaçlıyoruz.”
Gerçeklikten uzaklaşacak kadar olumlu kendilik algısına dikkat
Son yıllarda ebeveynlerin çocuklarda/gençlerde “olumlu kendilik algısı” oluşturma uğraşının ağır olduğunu gözlemlediklerinin altını çizen Örnek, olumlu kendilik algısının istenen bir durum olduğunu vurguladı.
Örnek, gerçeklikten uzaklaşacak kadar olumlu kendilik algısının ise çocuğun eninde sonunda hayal kırıklığı yaşaması ve kendine yabancılaşması ile sonuçlanacağını aktardı.
Olumlu kendilik algısı oluşturmaktansa gerçekçi bir kendilik algısı oluşturması tarafında gençlere/ çocuklara rehberlik etmenin çok daha sağlıklı olduğuna inandığına dikkati çeken Örnek, “Bu halde çocuk/genç hakikaten güçlü olan istikametlerini parlatırken çok da güçlü olmayan istikametlerini geliştirme yoluna gidecektir. Düzmece bir ‘mükemmel kendilik algısı’ çocuğu/genci güçlü kılmaktan çok ruhsal bozukluklara açık ve kırılgan hale getirir.” bilgisini verdi.
Örnek, sağlıklı bir kendilik algısı için neler yapılabileceğine ait şunları kaydetti:
“Çocukluktan itibaren yetişkinlerin hem çocukla olan kendi bağlantılarına dikkat etmesi hem de kıymetli oburlarının çocukla nasıl bağlantı kurduğunu takip etmesi gerekir. İnsan evvel oburlarının gözlerinde görerek tanır kendini. Bu nedenle yetişme kademelerinde nasıl davranıldığının çok büyük değeri var. Ne uydurma bir harikalık ile ne de mevcut güçlü istikametlerini görmezden gelerek, çocuğun/gencin açıkça güçlü taraflarını da geliştirilmesi gereken taraflarını da konuşarak ilerlemekten bahsediyorum. Bir gencin bağlantı hünerleri çok güçlü ama sabır göstermekte zorluk yaşıyor olabilir, bir oburu de çok sabırlı lakin hudut çizip haklarını korumakta zahmet çekiyor olabilir. Her ikisinin hem güçlü yanları hem geliştirilmeye açık yanları var. Kendisini bu gerçekçilik ile tanımasına müsaade verilen kişinin sağlıklı bir yetişkin olması, kendisinin farkında ve kendisiyle barışık olması çok daha kolaydır.”
Yorumlar kapalı.